Na południu graniczne ze Słowacją młode góry Karpaty zajmują 19,6 tys. km2, tj. ponad 6% ogólnej powierzchni kraju i 9,4% całego górotworu. Długość łuku karpackiego w granicach Polski wynosi ok. 330 km. Tworzą go grzbiety północnej części Karpat Zachodnich oraz położony na wschód od Przełęczy Łupkowskiej niewielki fragment Karpat Wschodnich. Największy obszar, 81% powierzchni polskich Karpat zajmują zbudowane z fliszu Zewnętrzne Karpaty Zachodnie. Częściowo są to góry średnie — Beskidy (najwyższy Beskid Wysoki — Babia Góra 1725 m), częściowo pagórkowate pogórza (400-500 m n.p.m.). Około 6% powierzchni Karpat stanowią Centralne Karpaty Zachodnie. Ze względu na urozmaiconą tektonikę i petrografię odznaczają się mozaikowością rzeźby, a ich najwyższy łańcuch — Tatry (Rysy 2499 m), ma cechy wysokogórskiego krajobrazu alpejskiego. Łańcuch tatrzański oddziela od Beskidów Obniżenie Orawsko-Podhalańskie (Podhale). W jego części północnej, w obrębie wapiennego Pasma Skałkowego wyodrębnia się atrakcyjnie ukształtowana grupa Pienin (Trzy Korony 982 m). Zewnętrzne Karpaty Wschodnie, które zajmują 13% powierzchni Karpat polskich, mają charakter
gór średnich (Tarnica 1346 m w Bieszczadach).
Szczególną atrakcję krajobrazu stanowi Kraina Wielkich Jezior Mazurskich (z największym w Polsce jeziorem Śniardwy 113,8 km2). Wzdłuż wybrzeża ciągnie się pas Pobrzeży Południowobałtyckich, który największą szerokość osiąga w obniżeniach dolinnych Odry (100 km) i Wisły (50 km). Dzieli się on na pobrzeża: Szczecińskie, Koszalińskie, Gdańskie (wraz z Żuławami Wiślanymi i Równiną Warmińską). Mimo charakteru nizinnego zaznacza się rozmaitość krajobrazu: różnice wysokości od kilkunastu do 100 m n.p.m., liczne doliny, równiny w postaci wysoczyzn, gdzieniegdzie wzgórza moren czołowych (Chełm 137 m n.p.m. k. Koszalina, Rowokół 115 m nad jez. Gardno); charakterystyczną formą są tzw. kępy (Pobrzeże Kaszubskie). Samo wybrzeże jest najczęściej płaskie, akumulacyjne (mierzeje, jeziora przybrzeżne,
wydmy, piaszczyste plaże), czasami występują urwiste klify. Linia brzegowa jest na ogół wyrównana: wyróżniają się dwie zatoki: Pomorska i Gdańska; długość tej linii wynosi 779 km włączając Mierzeję Helską oraz zalewy Szczeciński i Wiślany.
Z Wyżyną Śląską graniczy stromą krawędzią (wysokości względne do 150 m — kuesta jurajska) Wyżyna Krakowsko-Częstochowska. Ma ona postać wierzchowiny zrównanej na wysokości 350-450 m n.p.m., ponad którą sterczą wapienne ostańce (najwyższe k. Ogrodzieńca 504 m, Ojcowa 502 m). Charakterystyczne są głębokie doliny o stromych, urwistych zboczach; powszechne są formy krasowe (m.in. Dolina Prądnika).
Pod względem florystycznym Polska należy do środkowoeuropejskiej strefy lasów mieszanych. Największe zespoły leśne zachowały się we wschodniej i zachodniej części Nizin Środkowopolskich (puszcze: Białowieska, Knyszyńska, Rzepińska, Notecka, Bory Dolnośląskie), na pojezierzach (puszcze: Augustowska, Piska, Bory Tucholskie), w Górach Świętokrzyskich (Puszcza Świętokrzyska), na Roztoczu, w Kotlinie Sandomierskiej (największa Puszcza Solska), i w Karpatach. Z 14 parków narodowych (1407 km2 pow.) 6 znajduje się w górach, 3 na wyżynach, 3 w obrębie nizin i 2 nad morzem. Parki krajobrazowe (44 w 1988 r.; łączna pow. 7856 km2) najliczniejsze są na obszarach nizinnych — 25, na wyżynnych 11, górskich 5. Ponadto istnieje 977 rezerwatów (1071 km2) oraz 154 (31655 km2) obszarów chronionego krajobrazu.
Równolegle z architekturą postępował rozwój rzeźby (głównie sarkofagi, płyty nagrobkowe, epitafia), również rzeźby w drewnie (słynna madonna z Krużlowej). Największym osiągnięciem rzeźbiarstwa średniowiecznego jest ołtarz Wita Stwosza (1477-89 r.) w kościele Mariackim w Krakowie. Uprawiano też malarstwo ścienne (polichromię), sztukę witrażową, złotnictwo.
Z czasem, poprzez liczne przywileje, nastąpił wzrost znaczenia i wyodrębnienie się stanu szlacheckiego7. Konsekwencją tego było ograniczenie na rzecz szlachty władzy królewskiej, a także, w odróżnieniu od innych krajów Europy, utrata znaczenia politycznego miast. Rozwijał się folwark szlachecki (m.in. poprzez rugi kmiece), a wraz z nim system pańszczyźniany. W ten sposób ukształtowała się osobliwa dla Polski forma ustrojowa, zwana „demokracją szlachecką”, oparta na jednostanowym systemie parlamentarnym.