Nieodłącznym niemalże elementem systemów RPG są opisy mechaniki rozgrywki. Stanowią je przeważnie określone zestawy wzorów matematycznych lub słownych określeń, pozwalających określić wpływ poszczególnych czynników na efekt danej akcji. Na przykład, na powodzenie próby otwarcia przez postać zamka wytrychem wpłynąć mogą: zręczność palców, typ wytrycha czy stopień skomplikowania mechanizmu, a w pewnych sytuacjach nawet tak abstrakcyjne współczynniki jak szczęście postaci, czy znaczenie otwarcia tegoż zamku dla tworzonej historii. Do opisu poszczególnych czynników stosowane są zobowiązane zestawy parametrów – mierzalnych, jak np. masa czy rozmiar przedmiotów, lub przybliżanych, takich jak etap niewygody pancerza albo gęstość mgły. Współczynniki przybliżane w zdecydowanej większości przypadków określa się wartością punktową (na przykład. w skali od 0 do 10), procentową, słownie (według umownej skali, np. od “fatalnie” poprzez “średnio” do “perfekcyjnie”) albo opisowo.
Przykładem zestawu umownie określonych parametrów jest stosowany w większości wypadków mechanizm kwantyzacji cech bohaterów, regulujący zasady ich opisu, co służy rozstrzyganiu odgrywanych i opisywanych akcji. W większości wypadków odpowiednimi współczynnikami opisane są fizyczne i psychiczne cechy danego bohatera (tj.: siła, inteligencja, zręczność) , a dodatkowo umiejętności, określające jak bardzo postać się na czymś zna lub jakie posiada na danym polu doświadczenie (np. targowanie się czy walka mieczem dwuręcznym). W trakcie rozgrywki poszczególne cechy postaci mogą się przerabiać, gdy postać zdobywa nowe zdolności albo ulega obrażeniom. Gracze w dużej liczbie przypadków spisują dane o swoich postaciach na specjalnie przygotowanych tzw. kartach postaci, co umożliwia na kontynuowanie jedną postacią rozgrywki przez kolejne sesje, odpowiadające dalszym przygodom, oraz na jej rozwój w gronie kolejnymi przygodami rpg.
